متن حاضر اثر تحقیقی و تالیفی دوست ارجمند و فرزانه آقای محمدتقی معینیان است.                                                

توضیح :برای تکمیل همین متن (اضافه کردن کلمات  و اصطلاحات) ، مطالب  خود را برای من ارسال کنید.

« B »

1 – بار ( bar ) دفعه ، مرتبه ، محموله که بر پشت حیوان یا سوار کامیون حمل کنند ، یار و دلبر

2 – با فتوک یا تیزوک ( baftuk – tizuk ) آدم خود نما و خودستا

3 – بافه ( bafa ) دسته هایی از بوته گندم پس از درو کردن ، بوته های گندم و جو درو شده و بر روی

4-بامبول(bambul) آدم حقه باز ، بامبول زدن – حقه بازی کردن

5- باهو(bahu) بازو ، در اصطلاح نجاری به تخته های ضلع طولی درب گفته می شود.

6- بق (bog) بنا گوش

7- بندنه (bandena)بندها و ساقه های گیاه گندم

8- برمه (berma) گریه

9- برگا (barga) محل آویختن درب در دیوار ، برگایی –محل آویختن درب کوچک (پنجره)

10-برکو(barku) انسان نترس و نفهم

11- مارنجین(marengin) گنجشک ، ملیچ

12- بر(bar) ثمر ،میوه ،درب، برآفتاب-روبه آفتاب

13-برم(barm) کلمه ای به زبان پهلوی بنام زمینهای خیس و شوره زار مثال برم تخت سرخ

14-بریدن(boridan)کس را از نظر مالی فریب دادن ،اثاثیه و کالای خانه یا مغازه کسی را دزدیدن

15-بشه(bese)برو

16-باله(bale) بیل

17-بور(bur) خیط شدن (کسی که داری موی زرد رنگ است)

18-برزنگله (barze ngela) درب چوبی نرده ای برای واهار بند

19-بادیه (badiyh)کاسه خیلی بزرگ برای تهیه ماست از شیر یا حمل شیر و ماست

20- باخسوره(baxsura) پدر زن

21- بالا پوش( balapus) لباس گرم و بلند

22- باب(bab) درخور ، شایسته

23- بهار بند(baharband) جای نگهداری چهار پایان

24- بافه (bafeh ) دسته گندم درو شده

25- بار ( bar) مرتبه

26- باغون ( bagvon) باغبان

27- بالشد(balesd)پشتی

28- بالشمه مار(balesm mar)گونه ای از قاب بالان بزرگ

29-بالون(balun) هواپیما

30-بردُون بره(bardon barah) درب ورودی آغل گوسفند

31-بر(bar) در

32-بلبشو( balbasu) هرج و مرج

33- بُل (bol) رتیل

34-بَند(band) آب بند ، نخ برای آویزان کردن لباس، بند انگور

35- بُن (bon) پشت بام

36- بُوژار(bojar) کسی که کندم و جو را با غربال الک کند

37- بُوز (bovar) باور کردن

38- بُوخوار(boxar)بخار آب

39- بُو (bu) باشد

40- بئشدا (bisda) پنج تا

41- بئنجا (baanja) سنجش سنگینی بوزن 750گرم

« p »

1- پا به پا کردن (pabe pa kerdan) عوض کردن ، عجله کردن در رفتن

2- پاچله (pa cela) قسمت پائین ساق پا ، دل پا

3- پا دادن (pa dadan) پذیرش درخواست ازدواج پسر توسط خانواده دختر ، موقعیت مناسب

4-پا زدن(pa zadan) دوندگی کردن پا فشاری کردن

5- پا کار(pa kar) آدم فضول ،قاصد ، دشتبان، کسی که چون تحصیلدار پول از مردم بگیرد و به خان بدهد

6- پا گشا (pa gosa) مراسم میهمانی از عروس بعد از عروسی (برای اولین بار از طرف بستگانش)

7-پت(pet ) آدم بی مایه و تنبل

8- پچ پچ یا پت پت (pec pec ) آهسته آهسته حرف زدن ،درگوشی صحبت کردن

9- پاچین (pacin  ) پیراهن بلند زنانه

10 – پنیر جه ( penirje) گیاه پنیرک ، گیاه نان کلاغ

11-پتور (patur) گیج ، انسان منگ و گیج

12- پته (pate) قبض ، پته کسی روی آب افتادن ، بی آبرو شدن

13- پتی (pati ) برهنه ، مثل پاپتی – آدم پا برهنه – آدم بی شخصیت

14- پخ (pex ) آدم احمق و خنگ

15- پلیچ(pelic  ) نشگول زدن ، گرفتن اعضای آدمی با سر دو انگشت یا ناخن چنانچه درد آید

16- پک (pak ) انبارهای کوچک داخل دیوار منازل قدیمی برای ذخیره مواد غذایی بویژه گندم و جو

17- پخمه (paxma) آدم احمق و ابله

18- پاخه (paxa) گندم و کاه مخلوط حاصل از خرمنکوب گیاه گندم

19- پنه (pena) محل ابتدای شیار و شخم زدن زمین ،محل سد کردن و سد شدن

20- پرسم (parsom) آرد مختصری که در موقع نان پختن بر روی خمیر می پاشند تا بر جای نچسبد

21- پسین ( pasin) عصر هنگام ، بعد از ظهر نزدیک غروب آفتاب

22- پسین بلند (pasin-boland) بعد از ظهر حدود (3/5 تا 4)

23- پسینی (pasini ) امروز عصر

24- پشنگ زدن (peseng ) ترشح قطرات آب به چیزی

25- پرسه زدن(parsezadan ) گردش و حرکت بدون مقصد

26- پرشمه یا آرپشنیه (arpesneya) پراکنده شدن قطرات آب و یا هر مایعی در موقع ریختن

27- پرگ(parg) نخ دور کف گیوه ، فریب دادن

28- شو یا پرندوش (parandus ) شب

29-پچ واکت یا پس افتاد (pac) غش کرد

30- پلاس (pelas) لباس کهنه و مندرس

31 – پلاس شدن( pelas sodan) کسی که بیش از حد و یا بدون علت در منزل کسی ماندگار شود

32- پولسیه (polseya ) پژمرده شدن گیاه ، درخت و مو و میوه

33- پل پل کردن (pel pel) دست و پا زدن حیوانات در موقع جان دادن

34 – پلکندن( palakondan ) مالیدن چیزس در خاک ، حیران بودن ، می پلکند-حیران می گردند

35- پلپله کردن،پل پل کردن (pel- pel)مسامحه کردن ، کاری را بکندی انجام دادن

36 – پوره (pura ) چوب عمودی چرخ چاه ، آشغال

37- کوهه یا پهکه (pehka ) صدای سرفه گوسفند

38- پیر شدن (pir) چین خوردگی پوست دست و پا در نتیجه زیاد ماندن در آب بخصوص آب گرم

39- پندره (pandere) خیال کردن ، پنداره – خیال می کند

40- پاپتی (papati)پابرهنه

41- پا بس (pabas) گرفتار ، در بند

42 – پاچه (paca) پاچه گوسفند ، پاچه شلوار

43- پا کار(pakar) دشتبان ، ساختمان آماده سقف زدن

44- پچ (pac) پشت ، پشت سر

45- پر (par) گوشه چادر شب و روسری

46-پرپرو (parparo) حشره پروانه

47- پره(pareh ) پریروز

48- پرین (perein) پیراهن

49- پر تُر شاله(par tor saleh) برگ خشکه زرد آلو

50- پرشو (parsuv  ) پریشب

51- پستا (pasta ) نوبت

52- پغر (pagar ) پهن گاو و گوسفند و الاغ

53- پنا (pena) گوشه و پناهگاه

54- پنداری (pandari) گمان می کنی

55- پنه (peneh) ابتدای شخم زمین

56- پوشنویه (pusnoyeh) پوشیده شده ، پنهان

57- پور (pur) پسر

58- پی شیم (pisim ) نیم روز ، وسط ظهر

59- پیش رفد(pisrafd) پیشرفت ،ترقی

60- پهنا (pahna) پهنا ، عرض

61- پیش در (pisdar) پیش از این

62- پیش دستی (pisdasti ) بشقاب

« T »

1- تپل (topol) آدم چاق و فربه و کوتاه قد ، چین و ناهمواریهای روی پوست بادام

2- توخس (toxs) کودک و یا حیوان شرور

3- تپو( tapu) منقل گلی ،آدم چاق و بی حال

4- تک و تا (tak –o-ta) در ترکیب از تک و تا افتادن – اهمیت و غرور خود را از دست دادن

5- تک و دو کردن (tak –o –deo) دوندگی کردن

6- توره میخ (tore mix) بچه سنگین ، بچه چاق و چله

7-تل (tol ) هر چیزی که روی هم ریخته شده و انبار شود

8- تلکی کردن (talaki  ) جمع آوری پس مانده محصول ، تله کردن از چیزی – چیزی را به ناحق با چرب زبانی گرفتن

9- تاسوله (tasula ) کاسه های کوچک ماست خوری

10- تورشله (torsela) برگ خشک شده زردآلو

11- توقلی(Togoli  ) بره یکساله ماده ، بره ماده یکساله

12- ترقضی (Targezi) پرتاب کردن چوب دستی ، پرتاب کردن هر چیزی را گویند

13- تقلی( tageli) حلقه چوبی از چوب مو و درخت به برای استفاده درونده و غیره

14- تنگره (tengera) چوب نوک تیزی که برای کاشتن لوبیا ، گل آفتاب و غیره بکار می رود

15- تنده( tande) زرد آلوی نارس ، هر میوه سبز و نارس بالاخص زرد آلو نارس

16- تورک انگور(turkengur) حبه های انگور

17- ترکجه(turkege) قوزه های کوچک انگور که در اواسط پائیز بر مو های انگور می ماند

18- تلواسه (talvasa) اضطراب ، اضطراب و بی آرامی و بی قراری ، میل به چیزی داشتن

19- تمرکیدن (tamargidan) نشستن، (در مورد استخفاف و اهانت و تحقیر به کار می رود)

20- تپه( tapa) آدم بی تحرک و بی حاصل و بی حال ، تنبل ، فضولات گاو

21-  توشک (tusg) مرغ خانگی جوان که هنوز شروع به تخم گذاری نکرده ،جوجه چند ماهه قبل از سن تخم گذاری

22-توخنس و منس افتادن(tu-xens-o-menes  ) دچار اشکال شدن ، در زحمت افتادن

23- تو در ماندن(tu-darmandan) در رو دربایستی گیر کردن ، مجبور شدن

24- تو دهن افتادن (tu. Dahan) زبان زد شدن ، شهرت به چیزی یافتن

25- تولکی(Tulaki)بوته های بعضی نباتات مثل گوجه ، بادنجان پس از بیرون آوردن از محل نشاء

26- توله (Tula) بچه سگ ،بچه انسان در مقام تحقیر ، درخت کوچک یک یا دو ساله

27- تون(tun) گلخن حمام

28- تی (Ti) خار ،منتهی الیه هر چیز

29-تیریشه (Tirisa) تراشه چوب

30-تلیک(Telik) ریزه کردن نان در آبگوشت و دوغ

31- تا(Ta) لنگه جفت

32- تاراندن(Tarandan) فراری دادن ، دنبال کسی دویدن

33- تاق (Tag) سقف اماکن

34- تاپه(tapah) فضله گاو ، افراد بی تحرک

35 – تاپو (Tapu) ظرف گلی که درون آن آتش می کنند

36- تاپ (Tapp) صدای افتادن چیزهای سنگین

37- تاجی (taji) سگ شکاری

38- تووستون (Toveston) تابستان

39- تل (Tal ) تلخ

40- تَپه کو (Tapako) زدن کسی ، کتک زدن

41- تخد( Taxd) تخت

42- تخده (Taxdah) تخته

43- تخمر (Toxmor) تخم مرغ

44- ترش (Toros) ترش مزه

45- ترد (Tord) شکننده ، سست

46- ترسال (Tarsal) سال پر باران ، آبسال

47- تیجی (tiji) ریزه های پشم و پنبه و کاه در هوای معلق

48- تک (tok) پیشانی

49-تگرس (Tegars) تگرس

50- تل (Tel) شکم

51- تل گرد(Telgord) شکمو ، آدم شکمو

52- تلدار(Teldar) آبستن ،آویر

53- تلواسه (Talvasa) کوشش و تلاش بیش از حد

54- تم (tom) بذر ، تخم گیاهان

55- تمبون (Tambon) شلوار ، تنبان

56- تمبک (Tombak) تنبک

57-تمکاری(Tom kari) بذر افشانی

58- تنده (tandeh) میوه نارس زرد آلو

59- تو (Tu) خامه شیر

60- توورتو(Tovarto) کج و معوج ،کج و کوله

61- تیفون(Tufon) توفان

62- تورک (turk) یک دانه انگور، یک حبه انگور، آبله ، دملهای خونی و کورکهای بزرگ

63- توون(Tovon) تاوان ، خسارت

64- تی آزنگله (Tiazengela) گونه ای تیغ از خانواده شکر تیغال

65- تیز دونه (Tizdona) کیسه مثانه گوسفند

« J »

1- جار زدن (Jarzadan) اخبار را به صدای بلند در کوچه ، پشت بام مسجد و قلعه و بازار گفتن

2- جذول (Jazval) جوی آب ، مسیر عبور آب ، دیواره های کانال و جوی آب – دیوار

3- جر(Jar) دعوی و کشمکش کردن

4- جر جرو(Jer-Jeru) آدم پر صدا و پر قیل و قال

5- جُله (Jola) پارچه کهنه و مندرس ، تکه پارچه کهنه

6- جزا (Jezza) اذیت و آزار

7- جزووز(Jez-o-vez) عجز و لابه

8- جلمبر(jolombor ) آدم لات، بیعار، بی قید

-9جوک ( juk ) دو قطعه چوب به شکل صلیب در دهانه دلو لاستیکی یا حلبی که به آن طناب می بندند

10- جا جا (Ja Ja) آواز راندن مرغ و خروس به درون لانه

11- جخد(Jaxd) عجله کردن ، شتاب کردن

12- جر (Jer) زیر ، پائین ، شکاف ، پاره شدن لباس

13- جر (Jor) رودخانه و دره خشک

14- جرنا (Jerna) زیر گلو

15- جک و جونور (Jak-o-Jonevar) جانوران گزنده

16- جلوخن (Jeluvxon) میدانگاه ، میدانگاه جلو منازل خان و کدخدا

17- جم (Jom) جام ، کاسه کوچک مسی

18- جن (Jon) جان

19- جونور (Jonevar) جانور

20- جو (JU) جوی آب

21- جون (Javon  ) جوان

22- جن (Jan) زن

23- جی (Ji) هم ، مون جی – من هم